Czym są Gorzkie Żale? Gorzkie Żale to nabożeństwo rdzennie polskie – nieznane poza Polską i środowiskami polonijnymi. Ułożył je ks. Wawrzyniec Stanisław Benik ze Zgromadzenia Księży Misjonarzy św. Wincentego a Paulo, promotor Bractwa św. Rocha przy kościele Świętego Krzyża w Warszawie. Tekst ukazał się drukiem w 1707 roku pod barokowym tytułem „Snopek Mirry z Ogrodu Gethsemańskiego, a pierwsze publiczne odśpiewanie odbyło się 13 marca 1707 roku – w pierwszą niedzielę Wielkiego Postu. Nabożeństwo szybko uzyskało zatwierdzenie Stolicy Apostolskiej i rozprzestrzeniło się po całej Polsce za sprawą misjonarzy, którzy w XVIII wieku prowadzili większość seminariów duchownych w kraju.
Jak zbudowane są Gorzkie Żale? Gorzkie Żale składają się z trzech części, z których każdą odprawia się w kolejne niedziele Wielkiego Postu. Całość otwiera pobudka – wezwanie do rozważania Męki Pańskiej, zaczynające się od słów „Gorzkie żale, przybywajcie, serca nasze przenikajcie. Każda z trzech części zawiera intencję, hymn, lament duszy nad cierpiącym Jezusem oraz „Rozmowę duszy z Matką Bolesną. Struktura nabożeństwa wzorowana jest na jutrzni brewiarzowej, a teksty czerpią zarówno ze średniowiecznych misteriów pasyjnych, jak i z polskich pieśni wielkopostnych. Melodia, choć nawiązuje do chorału gregoriańskiego, zachowuje ludowy charakter – to jeden z powodów, dla których Gorzkie Żale tak głęboko zakorzeniły się w polskiej pobożności.
Kiedy śpiewa się Gorzkie Żale? Gorzkie Żale odprawia się w niedziele Wielkiego Postu, tradycyjnie po Mszy św. lub po nieszporach, z wystawieniem Najświętszego Sakramentu i kazaniem pasyjnym. Za udział w nabożeństwie Gorzkich Żalów raz w tygodniu w okresie Wielkiego Postu można uzyskać odpust zupełny – na mocy reskryptu Penitencjarii Apostolskiej z 1968 roku. Jest to jeden z nielicznych odpustów przyznanych nabożeństwu o charakterze wyłącznie polskim, co świadczy o wyjątkowym miejscu Gorzkich Żalów w życiu Kościoła w Polsce.
Wszystkie modlitwy z tej strony dostępne są za darmo w aplikacji Modlitewnik Tradycyjny Duchowe Oblicze na telefon.