Rachunek sumienia III

Badaj siebie jak najściślej, czy nie zgrzeszyłeś:

Przeciwko Bogu

W wierze. Przez dobrowolne zapuszczanie się w wątpliwości albo przez zuchwałą ciekawość i zarozumiałość w mądrości własnej; przez zabobony, wierzenie w sny i wróżbiarstwo; przez czytanie gorszących książek, prowadzenie gorszących rozmów lub dobrowolne ich słuchanie; przez niedbałość o potrzebne oświecenie się w rzeczach religii.

W nadziei. Przez nieufność w miłosierdzie Boskie; przez występne i nieczułe spuszczanie się na łaskę Boga, zwłaszcza w chwili pełnienia grzechów; przez zuchwałe zaufanie własnej mocy i bezpieczeństwo w swej cnocie; przez niedoskonałe poddanie się Bogu; przez dobrowolne upadanie na duszy i rozpacz.

W miłości. Przez szemranie na Opatrzność i złe znoszenie swego losu; przez sprzeciwianie się świętym natchnieniom albo niedbałość w ich spełnianiu; nie przeszkadzając złemu, któremu mogłeś zapobiec; grzesząc przez szacunek względów ludzkich; dzieląc swe serce pomiędzy Boga a stworzenie śmiertelne, które kochałeś nie w Jezusie Chrystusie, ale miłością ludzką i namiętną; nie miłując bliźniego miłością Boga.

W religii. Zaniedbując jej przepisy: modlitwy, msze, kazania, pokuty, posty, jałmużny, lub je niechętnie i niegodnie odbywając; przez niepobożne zachowywanie się w kościele; przez nieszanowanie niedzieli i dni świątecznych, oddając się zyskom, grom, uciechom i zabawom odwodzącym od służby Bożej; przez niegodne używanie świętego imienia Bożego; nie dziękując Bogu za dobrodziejstwa, nie poddając się woli Jego w cierpieniach.

Przeciwko bliźniemu

Myślą. Przez lekkomyślne lub niepotrzebne sądzenie, przez pogardę czyjej osoby i czyich postępków; przez zawiść, nienawiść, gorycz, wstręt, niewdzięczność, zemstę.

Słowy. Przez potwarze; przez obmawianie, które bądź sam czyniłeś, bądź słuchałeś chętnie, albo któremu nie przeszkodziłeś, chociaż mogłeś; przez lekkomyślne powtarzanie uwłaczającej komu wieści. Należy uważać, jaka stąd mogła wyniknąć dla bliźniego szkoda, czy na majątku, czy na sławie, czy na spokojnej myśli, czy na powodzeniu w zamiarach. Przez mowy lub pisma przeciwne chrześcijańskiej miłości; przez niepotrzebne oskarżania, prawdziwe lub fałszywe; przez rozsiewanie niezgody; przez szyderstwo; przez lekkomyślne dawanie nagany; przez złe lub nieszczere rady; przez pochlebstwo; przez podnietę ku złemu; przez fałszywe świadectwo; wydanie tajemnicy albo wad drugiego; przez wyrzuty czynione niesłusznie albo nie w duchu miłości; przez złorzeczenie, obelgi, przeklinanie.

Uczynkiem. Przez nieprawe nabycie lub przechowanie cudzej własności; przez lichwę i oszukaństwo; przez nierzetelność w ciągnieniu zysków; przez uszkodzenie kogo w czymkolwiek; przez umyślne niedopomożenie bliźniemu; przez nieczułość na jego pracowanie, krzywdę, ubóstwo; przez zgorszenie, występne złemu pobłażanie i zły przykład.

Zaniedbaniem. Nie starając się nagrodzić komu, któremu ubliżyłeś, przejednać kogoś, kogoś obraził lub z kim jesteś powaśniony, pocieszyć kogoś, kogoś zasmucił. Nie zachowując obowiązków męża: w miłości, wierności, wzajemnym przebaczeniu; obowiązków ojca i pana: w nauczaniu, w przykładzie, w staraniach, w sprawiedliwości, w wyrozumiałości; obowiązków dzieci albo sług: w uczczeniu, w przywiązaniu, w posłuszeństwie, w pomocy, w wierności; obowiązków swojego stanu i położenia w towarzystwie i tym podobne.

Przeciwko samemu sobie

Przez pychę. Nadto siebie ważąc; chlubnie o sobie głosząc, niepotrzebnie sobą drugich zajmując; ubiegając się za władzą, zaszczytami, sławą, nie w jednym celu służenia Bogu i bliźniemu; mając w sobie samym upodobanie, a pogardę ku drugim; zwodząc ludzi przez udawanie cnót, których nie pełnisz, i zalet, jakich nie posiadasz; toż przez nieszczerą skromność i staranie się o pochwały świata.

Przez łakomstwo. Nie czyniąc dostatecznej jałmużny; przywiązując się do dóbr ziemskich; odmawiając innym i sobie potrzeb nieuchronnych.

Przez zawiść. Ubliżając i szkodząc bliźniemu; radując się z jego szkody; przykrząc sobie jego powodzenie; zazdroszcząc mu czegokolwiek; przejmując się niechęcią ku niemu za to, że doświadcza pomyślności.

Przez nieczystość. Bawiąc się dobrowolnie nieprzystojnymi myślami, o których wstydziłbyś się mówić przed osobą cnotliwą, poważną i bogobojną; prowadząc rozmowy nieobyczajne albo tych nie unikając i od nich drugich nie odwodząc; sprzyjając w jakikolwiek sposób pożądliwościom swego ciała; dając innym pochop lub ułatwienie do grzechu, przestępując Boskie przykazanie.

Przez obżarstwo. Dopuszczając się zbytku i zgorszenia w używaniu pokarmów i napojów; nie dziękując Bogu za udzielany ci posiłek; nie zachowując nakazanych przez Kościół postów albo je zachowując niechętnie.

Przez gniew. Unosząc się złością: gniewając się niesłusznie, złorzecząc, przeklinając i dając powód drugim do gniewu; nie odpuszczając swoim winowajcom i nieprzyjaciołom tak, jak pragniesz, aby ci Bóg na sądzie swoim odpuścił i zapomniał, i nie starając się zmienić ich sobie w przyjaciół.

Przez lenistwo. Zaniedbując się w używaniu świętych sakramentów, w odmawianiu modlitw, w uczęszczaniu do kościoła, na msze, kazania i wszelkie nabożeństwa; toż nie starając się ze wszystkich sił o unikanie pobudek do grzechów, o pełnienie obowiązków swojego stanu, o dobro bliźniego i ojczyzny, o zbawienie duszy swojej i tym podobne.

Powyższe wyliczenie grzechów pomoże ci do przypomnienia win twoich; wszakże usiłuj dopełnić to przypomnienie własnym namysłem.